TEKANO ea BATHO ba ANNAMESE - E hlahisa sethala sa litokomane - Karolo ea 2

Hits: 172

HUNG NGUYEN MANH
Kopanya Moprofesa, Ngaka ea Nalane
Lebitso la bosoasoi: Pere ea mokotla motseng oa univesithi
Lebitso la pene: Beetle

… E tsoelepele…

2.1 Mabitso a nepahetseng a sengoli sa mosebetsi le liforomo tsa phatlalatso ea ona

2.1.1 Ona ke mosebetsi oa ho etsa lipatlisiso o bitsoang: "Mekhoa ea Batho ba Annamese by Henri Oger" e na le litokomane tse bokelitsoeng Midland ea North Vietnam, haholoholo ka Hanoi lilemong 1908-1909.

2.1.2 Mosebetsi ohle o fumanoe tlasa mefuta e 'meli ea phatlalatso:

a. Sehlopha sa libuka se nang le sehlooho “Kenyelletso e akaretsang Thutong ea Borena ba Batho ba Annamese” (1) - Moqoqo mabapi le bophelo ba nama, bonono le liindasteri tsa batho ba Annam.

b. Albamo e nang le litšoantšo tse fetang 4000 tsa pente ea patsi, hape e na le sehlooho Mokhoa “oa Annamese” (2) eo Henri Oger a e bitsang: "Encyclopaedia ea lisebelisoa tsohle, lisebelisoa, le boitšisinyo bo bong le bo bong ba bophelo le bonono ba Tonkinese Annamese".

_________
(1) HENRI OGER - Kenyelletso e akaretsang Thutong ea Borena ea batho ba Annamese - E bua ka bophelo ba lintho tse bonahalang, bonono le liindasteri tsa batho ba Annam - Geuthner, Librarian le Moqapi.Jouve le Co Bahatisi - Bahlophisi - Paris.

(2) HENRI OGER - Mekhoa ea batho ba Annamese - An Encyclopedia ea lisebelisoa tsohle, lisebelisoa, le boitšisinyo bohle bophelong le mesebetsing ea batho ba Tonquinese-Annamese - Pampiri ea letsatsi le letsatsi ea French Indochina -114 Jules Ferry St. - Hanoi.

Setšoantšo sa.15: Kenyelletso e akaretsang ea thuto ea BOTEGENIKI BA BATHO BA BATHOBALI - Sehlooho se mabapi le lintho tse bonahalang, bonono le liindasteri tsa batho ba monyaolo ke HENRI OGER

Lintlha tse mabapi le sehlopha sa libuka se nang le sehlooho SELELEKELA SE SEBELETSENG TEKENG YA BATHO BA ANNAMESE ”(feiga. 15)

2.2.1 Ena ke sete ea libuka tse ngotsoeng ke french ke Oger le tse phatlalalitsoeng Paris likopi tse 200. E 'ngoe le e' ngoe ea tsona e na le maqephe a 159 (Oger o entse phoso ka bohetene kaha ho hlile ho na le maqephe a 156 feela), le lipapiso tse 32. Har'a maqephe a 156, a 79 a ona a sebetsana le mekhoa ea ho sebetsa, tlhahiso, phatlalatso, mesebetsi ea matsoho ea setso le mesebetsi ea bophelo ba letsatsi le letsatsi; Sebetsana le likhatiso tse amanang le mahlale a mang, tloaelo ea chinese, lipapali, (feiga 16) le libapalisoa, tse 40 tsa tsona li na le se ngotsoeng le litlatsetso tsa e 'ngoe le e' ngoe ea lipolanete tse ho albamo le Kakaretso.

Setšoantšo sa.16: LITLHAKISO TSE TLANG KOTSI (Papali ea bana ea ho tšoasa kolobe).
Bana ba eme ba entse lesakana ha e mong oa bona a ntse a sebetsa joalo ka kolobe.
enngwe e le nkoe ka ntle

2.2.2 Karolong e kenyang litsebi tsa setso - karolo e 'ngoe ea litaba tse ka sehloohong bukeng - Henri Oger o hlalositse mesebetsi e mengata ea matsoho e kang mosebetsi oa lacquer, borikhoe, ho betla mapolanka, ho taka mapolanka, ho etsa pampiri le mesebetsi e meng ea matsoho. e nkuoe ke Oger joalo ka ha e tsoa pampiring joalo ka: parasol le fan fan, litšoantšo tse mebala, khatiso ea libuka. Eaba H.Oger o sebetsana le tse 'maloa tsa “Indasteri ea moo” joalo ka meaho ea matlo, lipalangoang, ho loha masela (feiga 17), liaparo, ho daea, indasteri ea lijo, ts'ebetso ea raese, ho etsa phofo ea raese, ho tšoasa litlhapi le ho etsa koae…

Fig.17HO FIHLELA

2.2.3 Ho sebetsana le mosebetsi oa matsoho, H.Oger o hlokometse ebile o shebile tšimo ea mahlale. O tlaleha ketso e 'ngoe le e' ngoe, ketso e 'ngoe le e' ngoe, mofuta o mong le o mong oa liletsa, 'me o bile le litlatsetso holim'a thepa, boleng, lithuto, maemo a ts'ebetso, ts'ebeliso ea lihlahisoa, le papiso le lihlahisoa tsa Japan, China… Ho phethela taba, H.Oger o ne a akaretse ho ba teng ka kakaretso tsa mesebetsi e mengata ea matsoho ka nako eo ka pono ea hae ea botho e neng e ke ke ea qoba ho ts'oaroa ka mokhoa o itseng, mme o ne a fihletse litekanyetso tse tloaelehileng tse reretsoeng ho sebeletsa mokhoa oa puso oa french. Ha re bale litlhaloso tse 'maloa tse latelang:

a. "Batho ba bangata ba shebelletseng ba seng ba lula Annam ba ngola hangata bukeng ea bona ea maeto a hore: liindasteri tsohle li bonahala li le sieo 'me ha li na thuso ho Annam. Mme ba ne ba lula ba tiisa hore: rona (ho bolelang hore ke Mafora) ha rea ​​lokela ho nyenyefatsa menehelo ea bo-ramatsete ba matsoalloa a mokhatlo oa moruo oo re lakatsang ho o phatlalatsa naheng ena ”.

b. Oger o hlokometse. "Lihoai tsa Vietnam ha lia tlameha ho phela bophelo bo thata selemo ho fapana le hoo, hangata li ba le matsatsi a malelele a phomolo. Matsatsing a phomolo a joalo, lihoai li tla bokana 'me li sebetse joalo ka lihlopha tsa basebetsi (feiga 18) lihlahisoa tse entsoeng e tla ba tlatsetso ea lichelete eo mosebetsi oa ho lema raese o ke keng oa ba tlisetsa eona, haholoholo ka mofuta oa raese ea Indochinese ”.

Setšoantšo sa.18: TLHOKOMELISO EA LAKOBENKELE EA LAKO

c. Mekhatlo ea basebetsi ke eng? Ho latela H. Oger: "Mekhatlo e na le lintlha tse peli tsa mantlha: basebetsi ba sebetsa lapeng ho mohiri, mme mohiri enoa o tla matlong a basebetsi ho tla ho bokella lihlahisoa tsa bona".

d. Khaolong e ngoe H. Oger o ngotse:

"Vietnam ke naha e hlahisang pente e ngata, 'me pente e ka Leboea e theko e tlaase haholo. Ka hona, lisebelisoa tsohle tsa ts'ebeliso ea letsatsi le letsatsi li koahetsoe ka sekaka sa pente, se ba sirelletsang khahlanong le mocheso o bohale o etsang hore lingoliloeng tsa lehong li senyehe kapele (feiga 19). Pente e hlahisitsoeng ha e lekane bakeng sa ts'ebeliso ea naha feela, empa e fumaneha le ho feta bakeng sa bahoebi ba baholo ba Canton ho kenya naheng ea bona ”.

Seane.19: LAKOTHA

e. O theha maikutlo a livideo tsa laceterese ka nako eo, Oger o nahana hore: "Mokhoa o motle oa Vietnam oa thekeng ha o bobebe ebile o bohlale joaloka Japane. Vietnamese e jala pente ea boleng bo khethehileng holim'a lintho tsa mapolanka kapa tsa bamboo, tseo pele li neng li tsoa hantle ebe li sebelisa letsopa le letle ho kholisa litšila ebe le rekisa lihlahisoa tsa lacquer ho batho ba futsanehileng. Ke ka lebaka leo, lintho tse koahetsoeng ke pente eo li neng li lula li pentiloe 'me li khangoe ”

f. Ho sebetsana le taba e khabisang, Oger o nahana hore lacquerer ea vietnamese e e alima feela "Matšoao a Sino-Vietnamese" joalo ka moropa, "o sebakeng sa hae lithuto tse ngata tse tsoang China tseo a li kopantseng hampe". Qetellong, Oger o lumela hore lacquerer ea vietnamese ha e leke ho batla lithuto tse ncha tse khabisitsoeng "Ho tloha ho baholo-holo ho isa litloholo, ba ile ba nehelana feela ka lithuto tse ngata tseo moqapi ea sa tsejoeng a neng a li fumane nakong e fetileng ka taelo '"

Khaolong e 'ngoe, rea bona hore Oger o ne a shebile haholo mefuta e fapaneng ea lisebelisoa le boitšisinyo…

g. "Sebopeho sa embroidery ke mofuta oa ts'ebetso e bonolo. Sena ke sebopeho se sekhutlo se entsoeng ka bamboo (feiga 20). E beiloe holim'a libethe tse peli tsa kampo, 'me sekotoana sa silika se tla kenngoa kahare. Batho ba tiisa sekhechana sa silika ka likhoele tse nyane tse koaelitsoeng moahong oa bamboo. Ha e le mohlala oa mokhoa oa ho khabisa, e se e takiloe esale pele pampiring ea selemo sa selemo, e le mofuta oa pampiri e bobebe le e ntle. Mohlala ona o beiloe holim'a sethala sa bamboo se otlolohileng, 'me e mong o ala holim'a sona pampiri e hlakileng ea pampiri ea raese kapa sekhechana sa silika. Ha motho a sebelisa borashe ba pente, o fetisetsa mohlala oa sona silikeng. Khaolong ea ho fumana 'nete e sebetsanang le motaki ea hlahisang litšoantšo tse tummeng tsa batho ba setso, rona (ke hore Mafora) re tla kopana hape ka mokhoa o bohlale o lumellang motho ho hlahisa hape ka mehla.

Feiga.20: EMBROIDERY FRAME

h.“Mosebetsi oa moropa (feiga 21) hloka ho sebetsa ka thata le ho tšeha le ho hlonepha ho feta bohlale. Ka lebaka leo, hangata motho o hira bahlankana kapa baroetsana, 'me ka linako tse ling bana ba etsa mosebetsi oo. Mosebetsi o lokelang ho etsoa ke ho etsa moralo o mocha ka likhoele tse fapaneng tsa mebala. Moqapi o lula ka pel'a sethala, maoto a hae a otlolletse tlas'a ona. O ts'oere nale ka leqhetsoana holim'a sekotoana sa silika ebe o hula khoele ea hae ka thata hore e se ke ea hlakola. Ona ke mokhoa oa ho boloka semelo se le maemong a matle ebile se tšoarella. Ka pela hae ke lebone, kaha o tlameha ho sebetsa bosiu le motšehare ho kopana le litaelo tse ngata.

Seane.21: MOEKETSI MOTSOALI

Lebone lena (feiga 22) e na le enke e nang le lisente tse peli e tlatsitsoeng ka oli, e leng nakong ea bohareng ea eona khoele. Embetereese ea vietnamese e sebetsa tlasa lebone lena le phatsimang le bileng le nkang hampe. Ke ka lebaka leo, ho leng bonolo ho bona hore ha re fumane batho ba tsofetseng ba sebetsa joalo ka masela a tlotsitsoeng - ka ha batho ba baholo ba tloaetse ho hiroa ho sebetsa mesebetsing e meng ea batho ba Vietnam.

Seane.22: LAMP (e entsoe ka pitsa ea enke, theko: 2cents)

2.3 Mabapi le albamo "TECHNIQUE YA ANNAMESE (Vietnamese) BATHO" (sa feiga.23)

2.3.1 Mosebetsi oa lipalopalo o amanang le matlakala le libaka tseo a li bolokiloeng e le pokello

a. Ena ke letoto la metako eo ho ea ka lipalo-palo tsa rona e nang le litšoantšo tse 45771), 2529 har'a bona ba sebetsana le monna le sebopeho sa naha, 'me ba 1049 har'a litšoantšo tsena tse 2529 li bonts'a lifahleho tsa basali; ha e le lipente tse 2048 tse setseng, ba hlahisa lisebelisoa le lisebelisoa tsa tlhahiso.

b. Setifikeiti se bolokiloeng Laebraring ea Naha ea Hanoi, se na le libuka tse 7 tse sa tsoakoang hantle, tse nang le nomoro ea khoutu ea HG18 - pele e ne e bolokiloe tlasa nomoro ea "G5" ea laebrari ea Hanoi Central - Library ena e bile le microfilmed ka Mphalane 1979. nomoro ea khoutu SN / 805 e bolelele ba limithara tse 40 cm cm.

Setšoantšo sa.23: TEKANO YA BOTSOA ANNAMESE (Vietnamese) Batho ka HENRI OGER
- An Institutiono ea lisebelisoa tsohle, lisebelisoa, le boitšisinyo bophelong le mesebetsing ea batho ba Anonkese ba Tonkinese

Se seng se bolokiloe e le litlaleho tsa pokello ea libuka Setsing sa Kakaretso sa Mahlale sa toropo ea Ho Chi Minh - laeborari eo pele e neng e le karolo ea laebrari ea Ofisi ea French Resident Superior - tlasa nomoro ea 10511 - sete ena e ne e fuoe microfilmed lekhetlo la bobeli ka 1975, 'me ea kopanngoa le likarolo tse peli.

Qalong, setsi sena se neng se le ka nako eo ea meqolo e 10, se ne se fuoe microfilit ke Setsi sa Archaeology tlasa nomoro ea VAPNHY ka la 24 Mots'eanong 1962 (2) Lefapheng la Alfaea Enterprise sebakeng sa pele sa Saigon. Leha ho le joalo, microfilm ena e haelloa ke leqephe la 94 mme e na le leqephe la 95 ka makhetlo a mabeli (ka lebaka la sekoli sa botekgeniki).

c. Ho boetse ho na le moqomo o makatsang oa maqephe a ikopantseng a 120, a bolokiloeng tlasa nomoro ea khoutu HE 18a, e kentsoeng microfilised tlas'a nomoro ea khoutu SN / 495 e nang le bolelele ba 5m5, mme e nang le tiiso ea laeborari ea Indochina Central moo motho a ka khonang bona nomoro ea 17924.

- Ena ke setsi se bolokiloeng e le polokelo ea polokelo Laebraring ea Naha ea Hanoi. Seo re lokelang ho se ela hloko ke hore ka lehlakoreng le letona la leqephe la pele, ho bontšoa boinehelo ke mongolo oa letsoho oa H. Oger, a nehelana ka buka ena ho 'Musisi General Albert Sarraut e balehang tjena:

“Ke ithaopetse ka hlompho ho 'Musisi kakaretso Albert Sarraut ho lefa sekoloto sa ka sa teboho bakeng sa tlhokomelo ea hau e ntle ea Mohlomphehi e shebileng mesebetsi ea ka ea lipatlisiso (3). Motse oa Vinh, Hlakubele…, 1912. Henri Oger ”

d. Ha re na monyetla oa ho tseba ka hona ho tsoa mehloling e meng, haholo-holo Paris, empa, motse-moholo oa french, Moprofesa Pierre Huard (4) e bile le netefatso ka tsela e latelang:

"Mosebetsi ona o phatlalalitsoeng Vietnam o ne o sa latela litsamaiso tsa patala ea copyright, ka hona, ha ho khopi e le 'ngoe e ileng ea bolokoa Laebraring ea Naha e Paris. Leha ho le joalo, ka lebaka la kutloisiso e mosa ea ba boholong ba Vietnam (ea Saigon ea mehleng), ke nkile kopi e nkiloeng khopi e kholo tlasa khoutu ea nomoro ea 10511 ea Laebrari ea Ofisi ea Cochinchinese Resident Superior.

"École Française d'Extrême-Orient" le eona e na le likopi tsa teboho ka thuso ea Lefapha la Litšoantšo tsa Lefapha le Bohareng la Litokomane tse mabapi le Setsi sa Naha sa Lipatlisiso tsa Saense (CNRS) ”

Mosebetsi oa H.Oger o ngotsoe ka lehong 'me o nkile libopeho tsa mapolanka a manyane ao hamorao a hatisitsoeng pampiring e kholo ea raese (65x 42cm); maqephe a eona a 700 a hlophisitsoe ntle ho tšebeliso le ka mokhoa o sa sebetseng, leqephe le leng le le leng le na le litšoantšo tse 6, tse ling tsa tsona li ngotsoe ka linomoro tsa Roma, li tsamaisana le litšōmo ka litlhaku tsa chinese, empa kaofela li hlophisitsoe ka mokhoa o sa lokelang. Palo ea likopi tse phatlalalitsoeng e fokola haholo: ke li-sete tse 15 feela le bophahamo bo le bong bo makatsang. Setha se seng le se seng se tlameletsoe ho li-fascicles tse 7, 8, kapa 10. Hona joale, ho na le lisetara tse peli feela le moqolo o le mong o sa tloaelehang Vietnam (5).

2.3.2 Tlhophiso ea lihlopha tse fapaneng tsa lithuto (Ho latela H.Oger)

a. Ka albamo ena, Henri Oger o ne a arotse lithuto tsena ka lihlopha tse 'ne tsa sehlooho tsa lithuto: tse tharo tsa pele ke liindasteri tse tharo (bophelo ba nama), 'me ea ho qetela ke bophelo ba lekunutu le ba sechaba (bophelo ba semoea).

1. indasteri e hulang thepa ea tlhaho.

2. Indasteri e sebelisang lisebelisoa tse nkiloeng tlholehong.

3. Indasteri e sebelisang lisebelisoa tse sebelisitsoeng.

4. Bophelo bo tloaelehileng le bo ikemetseng.

d. Mabapi le indasteri ea ho taka ea indasteri ho tsoa tlhahong, Oger o ne a fumane le ho bokella lits'oants'o tse 261 (6) 'me ea tsoela pele ho ba khetholla ka lihlotšoana tse 5, tseo ho eona temo e nang le palo e kholo ea likhoele, ebe ho tla lits'oants'o tse ling joalo ka lipalangoang, ho kotula le ho hula, ho tsoma (feiga 24), ho tšoasa litlhapi.

Fig.24

__________
(1) Re felisitse likopi tse qopitsoang le tse bonts'ang lisebelisoa tse nyane haholo tse neng li sa lemohuoe ka ho hlaka.

(2) a. Re ithutile hore Mong Phan Huy Thúy, mofuputsi oa setso le eo e kileng ea ba hlooho ea Setsi sa Archaeological Institute, o ne a shebile seteishene sena mme a romelle microfilm ho la States. (hoo e ka bang ka 1972) hore e hlahisoe likopi tse ling tse 'maloa. Empa, kaha litšenyehelo li ne li le ngata haholo, sepheo sa hae sa ho romella likopi tse joalo likolong tsohle tsa litsebi le likolo tsa bonono ha sea ka sa fetoha. Hamorao, Univesithi ea Vạn Hạnh e ne e sebelisitse microfilm e boletsoeng hore e fetohe lifoto tse nyane ho romella ho litsebi tsa naha le kantle ho naha. Mofuputsi Nguyễn Đôn o ne a kile a buisana le microfilm ena qalong haholo.

b. Paris, bafuputsi ba tsebahalang ba kang Messrs. Hoàng Xuân Hãn, Nguyễn Trần Huân, le Pierre Huard mohlomong ba bile le microfilm e boletsoeng pejana.

(3) Monsieur le Gouverneur Général Sarraut en hommage Honueux o tšela li-bienveillant intérêt qu'il veut bien sistimi ho mesrest.Vinh le… Mars 1912. Henri Oger.

(4) PIERRE HUARD: Ngaka ea Ma-french ea Bochabela, eo e leng mongoli le mongoli oa thuto ea linaha tsa Bochabela, e leng Maurice Durand "Ho ithuta ka Vietnam (Connaissance du Vietnam)", e hatisitsoeng ka 1954 Hanoi. PIERRE HUARD - Le pionnier de la technologie vietnamienne (Bo-pula-maliboho ho tsa theknoloji ea vietnamese) - Henri Oger - BEFEO - TL VII 1970, maqephe 215,217.

(5) Re kopane le li-setshelo tsena tse peli lilaebraring tse peli tse kholo: Laebrari ea Naha ea Hanoi (ka 1985) le Laebrari ea Naha ea Saigon (ka 1962). Setsi sena sa morao-rao se ntse se bolokiloe e le polokelo ea polokelo Laebraring ea Saense e Akaretsang toropong ea Ho Chi Minh (Re e bone hape ka 1984).

(6) Linomoro tsena li fumanoe ka lipalo-palo tsa rona.

BONA HO EKETSEHILENG:
TEKANO ea BATHO ba ANNAMESE - Karolo ea 1: Litokomane tsee li fumanoe joang 'me tsa boleloa ka lebitso?

BAN TU THU
11 / 2019

(Linako tse ling tsa 187 li etselitsoeng kajeno, maeto a 1 kajeno)
en English
X